زندگينامه
استاد جلیل ضیاءپور در ۵ اردیبهشت‌ماه ۱۲۹۹ شمسی در بندر انزلی متولد شدند. ایشان پس از به پایان رساندن تحصیلات مقدماتی در محل زادگاه، در سال ۱۳۱۷ به منظور ادامه و فراگیری علوم مورد علاقه رهسپار تهران گردیدند.

ضیاءپور پس از ورود به مدرسه صنایع مستظرفه قدیمه و فراگیری تذهیب، نقش قالی، مینیاتور، کاشیکاری و نگارگری در سال ۱۳۲۰ به دانشکده‌ی هنرهای زیبای دانشگاه تهران راه می‌یابد و با شوقی فراوان، رشته‌ها‌ی: تزئینات داخلی، دکوراسیون، نقاشی و مجسمه‌سازی را می‌آموزدوتحصیلات آکادمیک خود را در مقطع لیسانس به انجام می‌رساند.

سپس از طریق بورس دولت فرانسه و از سوی دانشگاه تهران به منظور انجام تحصیلات عالیه تکمیلی (Super Fectionner) عازم دانشکده‌ی ملی و عالی هنرهای زیبای پاریس – بوزار (Ecolenational Superieure des Beaux-Arts) می‌گردند و همزمان تصمیم می‌گیرد تا با کسب مجوز از دولت فرانسه و معرفی نامه رسمی‌در دانشکده‌ی دولتی – گراندشوم یر (Grand Chaumier) نیز ثبت نام نماید وسرانجام پس از اخذ درجه دکترا در هنر، برای اولین بار در سال ۱۳۲۸ به میهن باز می‌گردد و به منظور روشنگری اذهان نسبت به هنر نو در مجادله با هنر کهنه، با همکاری سه تن از دوستان، اقدام به تأسیس انجمنی به نام «خروس جنگی» می‌نمایند و مجله‌ای را نیز تحت همین نام به چاپ می‌رسانند.

استاد در این رابطه فرموده‌اند:
"پس از آمدنم به ایران متوجه شدم که هنر ما از دنیا خیلی دور است و تصویرسازی و نقاشی ما یک تقلید بی‌محتوا است. پس می‌بایست مبارزه‌ای انجام می‌گرفت، مبارزه میان کهنه پرستی و سنّت گرایی به دور از واقعیات زمانه و این موضوع نیاز به برنامه‌ریزی دقیقی داشت. پس انجمنی تأسیس نمودم و نام انجمن را خروس جنگی گذاردم به این دلیل که هیبت زیبا و رنگین خروس به نقاشی نزدیک است و خودش نیز مظهر جنگ و مبارزه است و شعاری را نیز برای انجمن برگزیدم از فرخی سیستانی و آن شعار این بود:
فسانه گشت و کهن شد حدیث اسکندر / سخن نو آر که نو را حلاوتی است دگر"

جلیل ضیاءپور، هنر ایرانی را در لباس نو، منظری دوباره بخشید و پس از بررسی‌ها‌ی فراوان و مداقه‌های لازم، نظریه و ایدئولوژی هنری خویش را به رشته‌ی تحریر درآورد و روشنگری اذهان را آغاز نمود.
برخي کتب و مجلات هنری منتشره، وی را همنشین نیما و هدایت در راه نوآوری دانسته‌اند و به دلیل استفاده از اشکال هندسی و هنر تزئینی که برگرفته از دستمایه‌ها‌ی ایرانی است و نیز تقسیم بندی‌ها‌یی که به روش کوبیسم انجام داده است و برای نخستین بار طرح نوینی را در هنر مدرن ایران رقم زده است، استاد را به عنوان «پدر هنر نقاشی مدرن ایران» نام نهاده‌اند.
سرانجام این دانشمند فرزانه که وجود ارزشمند و گرانقدرش برای اهل هنر مغتنم بود در شب یلدایی سرد و طولانی در ۳۰ آذرماه ۱۳۷۸ نقاب در خاک کشید و در سن ۷۹ سالگی دار فانی را وداع گفت.

فعالیت‌ها
ضياءپور، نقاشی پیشرو و منتقدی آگاه و پرچمدار نهضتی بود که در دشوارترین شرایط فرهنگی، از تنگنای زمانه سرافراز بیرون آمد و بیش از نیم قرن کوشایی در هنر ایران، ایراد بیش از یکصد و چند سخنرانی فرهنگی، هنری و اجتماعی در مجامع عمومی‌ و خصوصی، خلق آثار هنری، نگارش بسیاری کتاب‌ها‌ی تحقیقی، تألیفات، مقالات، بیان مصاحبات و تصدی پست‌ها‌ی ارشد و داشتن مقامات دولتی از جمله فعاليت هاي اوست.

۱۳۲۴- شرکت در نمایشگاه گروهی نقاشی، انجمن فرهنگی ایران و شوروی در تهران و دریافت مدال درجه ۳ هنر.
۲۸ - ۱۳۲۷- تأسیس آتلیه‌ی هنری و تشکیل انجمن هنری خروس جنگی و انتشار مجله‌ای به همین نام.
۱۳۳۱- دعوت به کار در اداره کل هنرهای زیبای کشور.
- تدریس تاریخ هنر و سبک شناسی در هنرستان کمال الملک.
۱۳۳۲- تأسیس هنرستان‌های هنرهای تجسمی دخترانه و پسرانه‌ی تهران، به درخواست اداره‌ی کل هنرهای زیبای کشور.
- تهیه مقدمات تأسیس دانشکده‌ی هنرهای تزیینی.
۱۳۳۵- نماینده‌ی ایران در بینال نمایشگاه بین‌المللی نقاشی در «ونیز - ایتالیا».
- محقق نقوش زینتی در نواحی شرقی و جنوبی ایران و مسافرت به این منظور به سیستان، بلوچستان، کرمان، فارس، جزایر و به طور کلی، مسافرت سه ساله به تمام نواحی ایران به جهت تحقیق در زمینه‌ی فرهنگ و هنر عامه.
- شرکت در نمایشگاه بین‌المللی «ونیز»، از طریق اداره کل هنرهای زیبای کشور.
۱۳۳۹- شرکت در نمایشگاه بینال تهران، از طریق وزارت فرهنگ و هنر و برنده‌ی جایزه اول (مدال طلا).
۱۳۴۱- نماینده‌ی اداره‌ی کل هنرهای زیبای کشور، در جلسات کمیته‌ی ملی هنرهای تجسمی، وابسته به کمیسیون ملی یونسکو در ایران.
۱۳۴۵- ریاست موزه‌ مردم‌شناسی.
- تدریس تاریخ لباس در دانشکده‌ی «آردراماتیک» تهران.
1358تا1378- تدریس در رشته‌های هنر شامل (نقاشی، تاریخ هنر، جامعه‌شناسی هنر و طراحی لباس) در دانشگاه‌های هنر، الزهرا و تربیت مدرس، در مقاطع کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری.