كدخبر: ۲۷۵
تاريخ انتشار: ۰۳ بهمن ۱۳۸۸ - ۱۶:۰۲
نسخه چاپي
ارسال به دوستاندکتر ستاریان/سياستگذاري و برنامهريزي مسكن/ قسمت سوم
دكتر ستاريان بررسي كرد: ماهيت آمارهاي طرح جامع مسكن! واقعه سال ١٣٩٠ چيست؟
این مطلب خلاصه ای از گزارش گفت و گويی با دكتر بيتالله ستاريان عضو هيأت علمي دانشگاه تهران درباره سياستهاي توليد مسكن است كه به بررسي ابهامات آماري در بخش مسكن پرداخته است.
آمار و مبناي طرح جامع مسكن هيچ گاه پاسخگوي مشكل مسكن نخواهد شد؛ صورت مسأله انحرافي است؛ احتمال وجود انگيزههايي غير اقتصادي!
براي ايجاد و توليد مسكن، پول و توان شما كافي نيست بلكه مهم ترين مسأله زمان است.
زمان و فرصت را با لطايف و حيل مختلف از ما گرفته و ميگيرند و ما را در ميانهي يك بحران عظيم رها ميكنند.
سؤال :
در اين شرايط توصيه سياستي شما براي مواجهه با مسئله مسكن در كشور ما چيست؟
دكتر ستاريان:
تنها اين نکته را يادآوري ميكنم و هشدار ميدهم؛ براي نجات واقعي جامعه از بحرانهاي بزرگي كه در نتيجه افزايش فاصله ميان عرضه و تقاضا پديد خواهد آمد، بايد عرضه و توليد را با يك برنامهريزي سريع و به شدت افزايش دهيد.
از سوي ديگر تذكر ميدهم كه آمار و مبناي طرح جامع مسكن غلط است. البته دربارهي بخشهاي ديگر طرح نيز نقدهايي اساسي ديگري نيز وجود دارد. اين طرح هيچ گاه پاسخگوي مشكل مسكن نخواهد شد. بايد كار كارشناسي قويتري در اين باره صورت گيرد. ابتدا بايد صورت مسأله را به درستي تعريف كنند. صورت مسأله و مشكلي كه در اين جا تعريف شده انحرافي است. دهكهاي خانوارهاي مختلف، آمار آنها، توان خريدشان، و ... را آوردهاند اما در پايان هيچ برنامهاي براي آنها ارائه ندادهاند و در همين آمارها نيز آمارهاي نادرستي وجود دارد.
سؤال :
شما ديدگاههاي خود را به اطلاع اعضاي كميسون عمران مجلس هم رساندهايد؟
دكتر ستاريان:
كليات طرح در كميسيون (مجلس هفتم ) تصويب شد. چندين بار از طريق دوستان به اطلاع اعضاي كميسيون مجلس رسانديم كه در رابطه با طرح جامع مسكن بحثهايي وجود دارد. اما هيچ توجهي نشد.
سؤال :
آيا امكان ندارد انگيزه افرادي كه به تحريف آمار ميپردازند، تنها سود مادي و منافع نهفته دربخش مسكن باشد؟
دكتر ستاريان:
نه! ممكن نيست.
سؤال :
يعني شما معتقد به احتمال وجود انگيزهاي غيراقتصادي در تحريف آمار و اطلاعات هستيد؟
دكتر ستاريان:
به طور قطع!
بايد دقت كنيم كه اگر ما با يك نقصان در تغذيه كشورمواجه شويم، راهحلي وجود دارد. بلافاصله اقدام به واردات ميكنند تا نياز مردم را تأمين كنند. اين مشكل در يك فرصت كوتاه به راحتي قابل رفع شدن است. اگر به هيچ وجه اشتغال موجود نباشد و بيكاري غوغا كند، براي حل مشكل اشتغال نيز در كشوري كه از سرمايه و درآمد نفتي برخوردار است كافي است كه حتي شغل كاذب ايجاد كنند. اما براي توليد مسكن، پول و توان شما كافي نيست، بلكه مهم ترين مسأله زمان است.
شما نميتوانيد مسكن را وارد كنيد. توانايي توليد در كشور نيز بسيار محدود است. اگر زمان از ما گرفته شود، هيچ كاري نميتوان انجام داد و در اين صورت به طور قطع ما دريك سراشيبي قرار ميگيريم كه به هيچ نحو قابل كنترل نيست. در بخش مسكن، اگر پول، توان بالا و مديريت قوي هم داشته باشيم، بدون زمان هيچ كاري نميتوان انجام داد. تا كنون زمان و فرصت را با لطايف و حيل مختلف از ما گرفتند و ميگيرند و ما را دراستانهي يك بحران عظيم رها ميكنند.
سؤال :
آيا اين يك تحليل بدبينانه نيست؟
دكتر ستاريان:
من هم مدتها خوش بينانه به آن نگاه ميكردم و فقط انگيزهي سود را عامل تحريف اين آمار ميدانستم، معتقد بودم عدهاي نيز نادانسته و يا تابع وقايع روزمره و خوش خدمتي كردنها به اين اتفاقات دامن ميزنند، اما امروز به هيچ وجه چنين عقيدهاي ندارم.
از ديد من قضيه جدي است! در طول اين مدت، در هر صحبتي كه درباره بخش مسكن طرح شده است، به راحتي صورت مسئله را پاك كردند ومشكل واقعي اين بخش را حذف كردهاند. اگر فرض كنيم بخشي سودجو به دنبال اين قضيه هستند، بايد بسيار قوي باشند تا در همهي اين مراكز با چنين قدرتي عمل كنند.
هيچ گاه يك بخش سودجو، اين گونه عمل نميكند. يعني بخش سودجو به گونهاي زيركانه عمل ميكند كه اين شرايط را براي هميشه ادامه دهند و سود را از آن خود كنند، اما اگر بحراني رخ دهد، اين روند براي هميشه به طور كامل ادامه نمييابد، در اين صورت منافع سودجويان نيز به خطر ميافتد. همه دنيا از اهميت مسكن براي جوامعي چون جامعه ما آگاهند و دنيا نيز خوب ميداند برنامه هاي غلط و انحرافي در بخش مسكن چه تبعاتي به دنبال خواهند داشت.
وضعيت مسكن با همه اركان اجتماعي جامعه بشري درارتباط تنگاتنگ است. با امنيت، بهداشت روان جامعه، مسائل كلان اقتصادي، سياسي و جرائم قضائي، عدالت اجتماعي و... . بسياري از نارضايتيهايي كه در جامعه ديده ميشود، ناشي از بيخانماني و نبود مسكن است. بيشتر استرسهايي كه در فرد و در پي آن در جامعه وجود دارد، ناشي از وضعيت نابسامان مسكن است.
از اين رو در شرايط فعلي اهميت وزارت مسكن هم از منظر اخلاقگرانه و هم از منظر سياستگذاري عمومي قابل مقايسه با ساير وزارتخانهها نيست، چرا كه اين وزارتخانه داراي قدرت تاثيرگذاري زيادي بر جزئيات زندگي فردي و اجتماعي انسانهاست و به نوعي بستر بهبود فعاليتهاي ديگر را ايجاد ميكند. پس از دست يابي به اين بستر ميتوانيم از آموزش، بهداشت و ... بهتري برخوردار شويم.
ايجاد معضل مسكن تنها كانالي است كه ميتواند اهداف دشمنان نظام را محقق كند. ريشهي عمده مسائل و معضلات اجتماعي، به نوعي در بخش مسكن نهفته است. مراكز سياسي تأثيرگذار و دشمنان ايران نيز خوب ميدانند چه اتفاقي در حال وقوع است.
مسكن از اهميت بسيار بالايي در تحولات سياسي- اجتماعي يك جامعه برخوردار است. در يك بررسي جامعه شناختي با مروري بر تاريخ انقلابهاي جهان به اين نتيجه مي رسيم كه هيچ انقلابي بدون مسئله مسكن شروع نشد. هيچ جامعهاي بي تأثير از تغيير و تحول مسكن نيست، بلكه عامل اساسي برخي از انقلابها مسكن بوده است؛ چرا كه مسكن نياز حياتي انسان و يكي از بنيانهاي تأثيرگذار اجتماعي-سياسي است كه در قوانين و سياستهاي هر كشوري جايگاه مهمي دارد. از اين رو نان، مسكن و آزادي را به عنوان 3 شالوده و بنيان اساسي آن انقلابها مطرح ميكنند.
به همين دليل وقتي صحبت از وجود يك انگيزه خاص درپشت اين ماجرا ميكنم، نبايد به سادگي از آن گذشت. اگر در حد يكي، دوبار اين اتفاق ميافتاد، جاي بحث نداشت، اما وقتي سايه اين حركت و رد پاي آن را در همه جا همچون طرح جامع شهر تهران، طرح جامع مسكن، در آمارها، برنامهريزيها، سخنرانيها، برنامه چشمانداز، برنامه چهار ساله دولت و ...ميبينيم ، جاي تفكر و تأمل دارد.
تمام تحليل گران سياسي-اجتماعي دنيا ميدانند كه نظام جمهوري اسلامي ايران در جايگاهي ايستاده كه به راحتي نميتوانند آن را با چالش مواجه كنند، اما ايجاد معضلات اجتماعي تنها روشي است كه ميتواند اهداف دشمنان نظام را محقق كند؛ از سوي ديگرريشهي عمدهي معضلات اجتماعي به نوعي دربخش مسكن نهفته است. از اين رو معضل مسكن تنها شيوهاي است كه ميتواند اهداف دشمنان نظام را محقق كند.
آماري از زندانيهاي موجود داراي مسكن و فاقد مسكن، آماري از ميزان جرايم و اين که از چه بخش، ناحيه و چه افرادي سر ميزند، نشان دهنده اين واقعيت است. اين آمارها در تمام دنيا مورد مطالعه قرار گرفتند. مشكل بسيار بزرگ است. اين اندازه كه نه وزارت مسكن و نه دولت به تنهايي از عهدهي آن بر نميآيند. يعني تمام بدنهي نظام بايد براي حل اين مشكل تدبيري بيانديشند.
در واقع تورم ناباورانه قيمت مسكن، نه بحران اصلي، بلكه نمود و نشانه آغاز بحرانهاي بسيار بزرگتري است كه در آينده نزديك امكان وقوع آن ميرود. بايد به اين موضوع بيانديشيم كه اگر2، 3 سال آتي را با همين خوش خيالي و سر پنهان كردن در زير برف پيش ببريم وقادر به توليد و پاسخگويي نباشيم با چه مشكلاتي مواجه ميشويم.
اگر به صورت مسئله درست دقت نكنيم، به تعبير ديگر به جاي آنكه صورت مسئله را حذف كرده يا آن را كوچك جلوه دهيم، واقع نگر نباشيم، در ارائه برنامه و راهكار با شكست مواجه ميشويم. اين در حالي است كه متأسفانه تا كنون همواره سعي شده است كه مسكن را مسئلهاي فرعي ببينند. هيچ يك از دولتهاي گذشته با موضوع مسكن جدي برخورد نكردند و معمولا دولتها وزارت مسكن را در اختيار جناحهاي رقيب گذاشتند؛ چرا كه براي آن اهميتي قائل نبودند.
براي ايجاد و توليد مسكن، پول و توان شما كافي نيست بلكه مهم ترين مسأله زمان است.
زمان و فرصت را با لطايف و حيل مختلف از ما گرفته و ميگيرند و ما را در ميانهي يك بحران عظيم رها ميكنند.
سؤال :
در اين شرايط توصيه سياستي شما براي مواجهه با مسئله مسكن در كشور ما چيست؟
دكتر ستاريان:
تنها اين نکته را يادآوري ميكنم و هشدار ميدهم؛ براي نجات واقعي جامعه از بحرانهاي بزرگي كه در نتيجه افزايش فاصله ميان عرضه و تقاضا پديد خواهد آمد، بايد عرضه و توليد را با يك برنامهريزي سريع و به شدت افزايش دهيد.
از سوي ديگر تذكر ميدهم كه آمار و مبناي طرح جامع مسكن غلط است. البته دربارهي بخشهاي ديگر طرح نيز نقدهايي اساسي ديگري نيز وجود دارد. اين طرح هيچ گاه پاسخگوي مشكل مسكن نخواهد شد. بايد كار كارشناسي قويتري در اين باره صورت گيرد. ابتدا بايد صورت مسأله را به درستي تعريف كنند. صورت مسأله و مشكلي كه در اين جا تعريف شده انحرافي است. دهكهاي خانوارهاي مختلف، آمار آنها، توان خريدشان، و ... را آوردهاند اما در پايان هيچ برنامهاي براي آنها ارائه ندادهاند و در همين آمارها نيز آمارهاي نادرستي وجود دارد.
سؤال :
شما ديدگاههاي خود را به اطلاع اعضاي كميسون عمران مجلس هم رساندهايد؟
دكتر ستاريان:
كليات طرح در كميسيون (مجلس هفتم ) تصويب شد. چندين بار از طريق دوستان به اطلاع اعضاي كميسيون مجلس رسانديم كه در رابطه با طرح جامع مسكن بحثهايي وجود دارد. اما هيچ توجهي نشد.
سؤال :
آيا امكان ندارد انگيزه افرادي كه به تحريف آمار ميپردازند، تنها سود مادي و منافع نهفته دربخش مسكن باشد؟
دكتر ستاريان:
نه! ممكن نيست.
سؤال :
يعني شما معتقد به احتمال وجود انگيزهاي غيراقتصادي در تحريف آمار و اطلاعات هستيد؟
دكتر ستاريان:
به طور قطع!
بايد دقت كنيم كه اگر ما با يك نقصان در تغذيه كشورمواجه شويم، راهحلي وجود دارد. بلافاصله اقدام به واردات ميكنند تا نياز مردم را تأمين كنند. اين مشكل در يك فرصت كوتاه به راحتي قابل رفع شدن است. اگر به هيچ وجه اشتغال موجود نباشد و بيكاري غوغا كند، براي حل مشكل اشتغال نيز در كشوري كه از سرمايه و درآمد نفتي برخوردار است كافي است كه حتي شغل كاذب ايجاد كنند. اما براي توليد مسكن، پول و توان شما كافي نيست، بلكه مهم ترين مسأله زمان است.
شما نميتوانيد مسكن را وارد كنيد. توانايي توليد در كشور نيز بسيار محدود است. اگر زمان از ما گرفته شود، هيچ كاري نميتوان انجام داد و در اين صورت به طور قطع ما دريك سراشيبي قرار ميگيريم كه به هيچ نحو قابل كنترل نيست. در بخش مسكن، اگر پول، توان بالا و مديريت قوي هم داشته باشيم، بدون زمان هيچ كاري نميتوان انجام داد. تا كنون زمان و فرصت را با لطايف و حيل مختلف از ما گرفتند و ميگيرند و ما را دراستانهي يك بحران عظيم رها ميكنند.
سؤال :
آيا اين يك تحليل بدبينانه نيست؟
دكتر ستاريان:
من هم مدتها خوش بينانه به آن نگاه ميكردم و فقط انگيزهي سود را عامل تحريف اين آمار ميدانستم، معتقد بودم عدهاي نيز نادانسته و يا تابع وقايع روزمره و خوش خدمتي كردنها به اين اتفاقات دامن ميزنند، اما امروز به هيچ وجه چنين عقيدهاي ندارم.
از ديد من قضيه جدي است! در طول اين مدت، در هر صحبتي كه درباره بخش مسكن طرح شده است، به راحتي صورت مسئله را پاك كردند ومشكل واقعي اين بخش را حذف كردهاند. اگر فرض كنيم بخشي سودجو به دنبال اين قضيه هستند، بايد بسيار قوي باشند تا در همهي اين مراكز با چنين قدرتي عمل كنند.
هيچ گاه يك بخش سودجو، اين گونه عمل نميكند. يعني بخش سودجو به گونهاي زيركانه عمل ميكند كه اين شرايط را براي هميشه ادامه دهند و سود را از آن خود كنند، اما اگر بحراني رخ دهد، اين روند براي هميشه به طور كامل ادامه نمييابد، در اين صورت منافع سودجويان نيز به خطر ميافتد. همه دنيا از اهميت مسكن براي جوامعي چون جامعه ما آگاهند و دنيا نيز خوب ميداند برنامه هاي غلط و انحرافي در بخش مسكن چه تبعاتي به دنبال خواهند داشت.
وضعيت مسكن با همه اركان اجتماعي جامعه بشري درارتباط تنگاتنگ است. با امنيت، بهداشت روان جامعه، مسائل كلان اقتصادي، سياسي و جرائم قضائي، عدالت اجتماعي و... . بسياري از نارضايتيهايي كه در جامعه ديده ميشود، ناشي از بيخانماني و نبود مسكن است. بيشتر استرسهايي كه در فرد و در پي آن در جامعه وجود دارد، ناشي از وضعيت نابسامان مسكن است.
از اين رو در شرايط فعلي اهميت وزارت مسكن هم از منظر اخلاقگرانه و هم از منظر سياستگذاري عمومي قابل مقايسه با ساير وزارتخانهها نيست، چرا كه اين وزارتخانه داراي قدرت تاثيرگذاري زيادي بر جزئيات زندگي فردي و اجتماعي انسانهاست و به نوعي بستر بهبود فعاليتهاي ديگر را ايجاد ميكند. پس از دست يابي به اين بستر ميتوانيم از آموزش، بهداشت و ... بهتري برخوردار شويم.
ايجاد معضل مسكن تنها كانالي است كه ميتواند اهداف دشمنان نظام را محقق كند. ريشهي عمده مسائل و معضلات اجتماعي، به نوعي در بخش مسكن نهفته است. مراكز سياسي تأثيرگذار و دشمنان ايران نيز خوب ميدانند چه اتفاقي در حال وقوع است.
مسكن از اهميت بسيار بالايي در تحولات سياسي- اجتماعي يك جامعه برخوردار است. در يك بررسي جامعه شناختي با مروري بر تاريخ انقلابهاي جهان به اين نتيجه مي رسيم كه هيچ انقلابي بدون مسئله مسكن شروع نشد. هيچ جامعهاي بي تأثير از تغيير و تحول مسكن نيست، بلكه عامل اساسي برخي از انقلابها مسكن بوده است؛ چرا كه مسكن نياز حياتي انسان و يكي از بنيانهاي تأثيرگذار اجتماعي-سياسي است كه در قوانين و سياستهاي هر كشوري جايگاه مهمي دارد. از اين رو نان، مسكن و آزادي را به عنوان 3 شالوده و بنيان اساسي آن انقلابها مطرح ميكنند.
به همين دليل وقتي صحبت از وجود يك انگيزه خاص درپشت اين ماجرا ميكنم، نبايد به سادگي از آن گذشت. اگر در حد يكي، دوبار اين اتفاق ميافتاد، جاي بحث نداشت، اما وقتي سايه اين حركت و رد پاي آن را در همه جا همچون طرح جامع شهر تهران، طرح جامع مسكن، در آمارها، برنامهريزيها، سخنرانيها، برنامه چشمانداز، برنامه چهار ساله دولت و ...ميبينيم ، جاي تفكر و تأمل دارد.
تمام تحليل گران سياسي-اجتماعي دنيا ميدانند كه نظام جمهوري اسلامي ايران در جايگاهي ايستاده كه به راحتي نميتوانند آن را با چالش مواجه كنند، اما ايجاد معضلات اجتماعي تنها روشي است كه ميتواند اهداف دشمنان نظام را محقق كند؛ از سوي ديگرريشهي عمدهي معضلات اجتماعي به نوعي دربخش مسكن نهفته است. از اين رو معضل مسكن تنها شيوهاي است كه ميتواند اهداف دشمنان نظام را محقق كند.
آماري از زندانيهاي موجود داراي مسكن و فاقد مسكن، آماري از ميزان جرايم و اين که از چه بخش، ناحيه و چه افرادي سر ميزند، نشان دهنده اين واقعيت است. اين آمارها در تمام دنيا مورد مطالعه قرار گرفتند. مشكل بسيار بزرگ است. اين اندازه كه نه وزارت مسكن و نه دولت به تنهايي از عهدهي آن بر نميآيند. يعني تمام بدنهي نظام بايد براي حل اين مشكل تدبيري بيانديشند.
در واقع تورم ناباورانه قيمت مسكن، نه بحران اصلي، بلكه نمود و نشانه آغاز بحرانهاي بسيار بزرگتري است كه در آينده نزديك امكان وقوع آن ميرود. بايد به اين موضوع بيانديشيم كه اگر2، 3 سال آتي را با همين خوش خيالي و سر پنهان كردن در زير برف پيش ببريم وقادر به توليد و پاسخگويي نباشيم با چه مشكلاتي مواجه ميشويم.
اگر به صورت مسئله درست دقت نكنيم، به تعبير ديگر به جاي آنكه صورت مسئله را حذف كرده يا آن را كوچك جلوه دهيم، واقع نگر نباشيم، در ارائه برنامه و راهكار با شكست مواجه ميشويم. اين در حالي است كه متأسفانه تا كنون همواره سعي شده است كه مسكن را مسئلهاي فرعي ببينند. هيچ يك از دولتهاي گذشته با موضوع مسكن جدي برخورد نكردند و معمولا دولتها وزارت مسكن را در اختيار جناحهاي رقيب گذاشتند؛ چرا كه براي آن اهميتي قائل نبودند.
نقل از ایسنا- سرویس : مسائل راهبردی ایران - 1387/8/18
کلیه حقوق محفوظ است و متعلق یه پژوهشکده نظر می باشد.
استفاده از مطالب با ذکر منبع بلا مانع است.
طراحی و تولید ایران سامانه