حقيقت اين است كه باستان شناسان بيگانه چشم ندارند عظمت و تمدن گذشته ايراني- اسلامي ما را ببينند. آنها به ايران نمي آيند تا قدم مثبتي براي ما بردارند، من كه سال ها از نزديك با آنها كار كرده ام، لمس كرده ام. به همين خاطر اوايل انقلاب گفتم كه از اين پس حق نداريد از آثار گيرشمن سؤال بدهيد.

«آغاز پيمايش طولاني‌ترين ديوار آجري دنيا در گرگان‌» تيتر خبري بود كه هفته گذشته روي خروجي خبرگزاري‌ها قرار گرفت.

سنمرو موجودی است نیمه‌پرنده و نیمه‌پستاندار که چون پستانداران به فرزند خود شیر می‌دهد و در بسیاری از آثار ساسانی به صورت ترکیبی از اژدها و طاووس کشیده شده‌است.

این مطلب بخش نخست از مقاله دکتر علی اکبر سرفراز با عنوان "آب" است که در قالب مجموعه مطالبی ارائه خواهد شد.

علي اکبر سرفراز، استاد پيشکسوت باستان شناسي و مرمتگر سرشناس ايراني است. از جمله کارهاي ایشان مي توان به حفاري و کشف ستونهاي هخامنشي در شهر برازجان اشاره کرد. او نخستين فردي است که کشف کتيبه باستاني خارک را تأييد و اقدام به خوانش آن به همراه دکتر بشاش کرده است.

علي اکبر سرفراز، استاد پيشکسوت باستان شناسي و مرمتگر سرشناس ايراني است. از جمله کارهاي ایشان مي توان به حفاري و کشف ستونهاي به جا مانده از دوران هخامنشي در شهر برازجان اشاره کرد. او نخستين فردي است که کشف کتيبه باستاني خارک را تأييد و اقدام به خوانش آن به همراه دکتر بشاش کرده است.

علي اکبر سرفراز، استاد پيشکسوت باستان شناسي و مرمتگر سرشناس ايراني است. از جمله کارهاي ایشان مي توان به حفاري و کشف ستونهاي به جا مانده از دوران هخامنشي در شهر برازجان اشاره کرد. او نخستين فردي است که کشف کتيبه باستاني خارک را تأييد و اقدام به خوانش آن به همراه دکتر بشاش کرده است.

در اين مطلب، قسمتي از مطالعات شخصي دكتر سرفراز درباره مسجد تاريخانة دامغان، ارائه می شود. اين مطالب برگرفته از مقاله «تجلي معنويت در پژوهش ها و مطالعات باستان شناسي» مي باشد.

به عنوان يك وجه تمايز براي تفكيك معماري اوليه تاريخانه دامغان از مرمت دوره ساجوقي مي توان شمشه گيري هلال طاق ها را كه فقط در زمان سلجوقي در اين مكان عملي شده است، ملاك و سند زماني و تاريخ نگاري و ساليابي در اين مسجد قرار داد.

تاريخانه، مسجد قديمي صدر اسلام در حاشيه جاده روزگار باستاني ري به خراسان است. شهرستان دامغان در صدر اسلام شاهراه تجارتي و ارتباطي شرق و غرب و مخصوصاً ري و خراسان بود. تاريخانه دامغان يادگاري از اين عصر طلايي است و به عنوان يكي از قديمي ترين مساجد شناخته شده در ايران اسلامي داراي جايگاه و منزلت ويژه است.

كاووش هاي جام ايلامي در نزديكي تخت جمشيد در سال 1345 توسط دكتر سرفراز انجام گرديد. متأسفانه در طول سال هاي گذشته، برخي افتخار كاووش هاي آن را به اشخاصي چون پروفسور هينس نسبت داده اند. در اين مطلب خاطرات دكتر سرفراز در باره چگونگي كاووش اين جام، همراه با شواهدي كه مؤيد كاووش و تحويل آن به موزه ايران باستان است آورده شده است.

ماموريت يافتن رصد خانه مراغه در سال 1352، بر عهدة آقاي دكتر سرفراز قرار گرفت. دكتر سرفراز در دل كوه رصد داغي، بقاياي يك كليساي مخفي و محراب آن را يافتند. پلان رصد خانه مراغه نيز طي سونداژي در گندم زار نزديك كوه كشف شد. اين رصد خانه در زمان الغ بيگ به دستور دولتي جهت رونق دادن به رصد خانه سمرقند تخريب گشته بود.

مرمت تنها معبد آناهيتاي شناخته شده قطعي ايران در بيشاپور، توسط دكتر سرفراز انجام شده است. ارتباط بناي كنگاور با آناهيتا در نظر بسياري از محققين از جمله دكتر سرفراز قابل تاييد نيست. اين گزارش بر اساس تصاوير و اسلايد هاي دكتر سرفراز در بين سال هاي 1347 الي 1350، تهيه شده. شرح تصاوير نيز بر اساس توضيحات ايشان تنظيم گشتهاست.

دکتر سرفراز به عنوان اولین باستان شناس ایرانی، منطقه بیشاپور و معبد آناهیتا را طی مدت 4 سال مرمت کرده اند. به همین بهانه، گفتگویی در این زمینه با ایشان ترتیب داده شد.

قوام پارسي نژاد هخامنشيان و ساسانيان ايزد بانوي آب را اردويسور آناهيتا كه به معني بانوي بي آلايش ونيردمند آبهاي پاك و ناآلوده بود نيايش ميكردند و به عنوان مقدس ترين عنصر حيات به آب مي نگريستند در اين مورد استرابون جغرافي نويس يوناني دربارهُ احترام آب نزد ايرانيان نوشته است كه ايرانيان در آب جاري استحمام نمي كنند و در آن لاشه و مردار نمي اندازند و عموماً آنچه ناپاك است در آب نميريزند .