شكل‌ هندسى‌ باغ‌ ايرانى‌ چهار گوش‌ و عموماً مستطيل‌، و جهت‌ طولى‌ باغ‌ محور آن‌ است‌ و شيب‌ و سازه‌هاي‌ درون‌ باغ‌ نسبت‌ بدان‌ مشخص‌ مى‌شوند. استفاده‌ از الگوي‌ محوري‌ كه‌ تا دوره‌هاي‌ متأخر در ايران‌ و نيز هند معمول‌ بود، باقى‌ماندة ميراث‌ هخامنشى‌ است‌

‌ رشيدالدين‌ فضل‌الله‌ ثبت‌ او دربارة طرح‌ باغ‌ اوجان ایلخانی‌ مى‌گويد: گروهى‌ صنعتگر و مهندس‌ به‌ مدت‌ 3 سال‌ براي‌ احداث‌ آن‌ كار كردند. محوطة مربع‌ باغ‌ را ديواري‌ محصور مى‌كرد، رودها و نهرها در آن‌ جاري‌ بود، درختان‌ بيد در حاشية خيابانها كاشته‌ شده‌ بود و محوطة مركزي‌ براي‌ خرگاه‌ (كلاه‌ فرنگى‌)، تخت‌، و برجهاي‌ پيرامون‌ آنها، حمامها و بناهاي‌ رفيع‌ در نظر گرفته‌ شده‌ بود.

واژة باغ‌ در فارسى‌ ميانه‌ و نو به‌ كار رفته‌ است‌. در فارسى‌ ميانة مانوي‌ به‌ صورت‌ b'w و در سغدي‌ به‌ صورت‌ bag به‌ معناي‌ قطعه‌ يا پاره‌اي‌ از زمين‌ است‌ كه‌ مترادف‌ با واژة اوستايى‌ baga و سنسكريت‌ bhaga به‌ معناي‌ بخش‌، سهم‌، دارايى‌ و بهره‌ به‌ كار رفته‌ است‌. baga در ختنى‌، bag در ارمنى‌، و baga شكل‌ آرامى‌ شدة اين‌ واژه‌ در تلمود به‌ معناي‌ زمين‌ مشترك‌ است

کتاب حاضر با بازخوانی آنچه به عنوان "باغ" در ذهن ایرانی بوده، درجستجوی راهکاری برای بازآفرینی و حضور دیگربار آن در محیط زندگی، اما متناسب با پاردایم های معاصر است. با این هدف،باغ ایرانی در مقیاس معماری،منظر،شهر،هنرهای تاریخی،فرش،...بالأخره در معماری معاصر ایران بازشناسی شده است.

بافت مذهبي جامعه ايران و توجه زياد مردم به اين مقابر، عملاً آن ها را به عنوان كانون تجمع و گذران اوقات فراغت و عبادت درآورده است. از اين رو نمونه هاي متنوع و جالب توجهي از فضاسازي در اين مقابر ديده مي شود. دونالد ويلبر در اين مورد مي نويسد: "شاهرخ (فرزند تيمور- قرن 15) مالك تعداد زيادي باغ بود و اجباري نداشت كه عده آنها را افزايش دهد.

الگوي طراحي اين باغ ها، اغلب شبيه منازل مسكوني به صورت حياط مركزي است، لكن اندازه و آرايش اطراف اين حياط و عناصر به كار رفته، آنها را در يك گروه جداگانه قرار مي دهد به نحوي كه مي توان آنها را خانه- باغ يا باغ –سكونتگاه ناميد.

ايرانيان در محل سكونت خود حوض آب و فضاي سبز كوچكي داشتند كه درختان ميوه براي چهار فصل در آن مي كاشتند. بنابر اين مقياس باغ -حياط ها مي توانست به كوچك ترين حد خود برسد كه در اين صورت رعايت اصول باغ ايراني (منظر اصلي) به نحوی که در باغ های بزرگ وجود دارد؛ امكان پذير نبود.

چنانچه باغ ایرانی را شيوه معماري و ساماندهي فضاي زيست به منظور استفاده بيشتر از طبيعت در راستای تحقق اهداف ایرانیان تعريف كنيم، برحسب سنت جامعه ايراني، گونه های مختلفی از اين فضاسازی را مي توان شناسايي كرد.

مفهوم معمارانه باغ بازتاب حس مكان يا مكانيت است؛ باغ فضایي متعين به شمار مي‎رود كه تصوير كل كيهان را در خود به قاب مي‎گيرد.

درختان باغ دشتی از مجموعه باغ‌های قصردشت شیراز که با مجوز کمیسیون ماده پنج شهرداری شیراز تغییر کاربری داده شده، تخریب شد.

واژة پارادئزا از دو جزء تشکیل شده است: جزء اول Pairi به معناي پيرامون و ديگري Daeza به معناي انباشتن و ديوار كشيدن، كه بر روي هم به معناي درختكاري و گلكاري پيرامون ساختمان مي‌باشد. نام ديگر اين فضاي سبز "باغ" است، واژه‌اي فارسي كه در زبان پهلوي نيز به همين شكل Bagh به كار برده شده است.