طولانی‌ترین ماه‌گرفتگی قرن و گزارش تصویری رصد در چغازنبیل

ماه گرفتگی در منطقه باستانی چغازنبیل

تماشا و رصد پدیده‌های نجومی همیشه برای علاقه‌مندان به نجوم و مردم عادی جذاب بوده است، یکی از پدیده‌های زیبا و دیدنی ماه گرفتگی است، شاید برای بسیاری افراد خسوف پدیده‌ای تکراری باشد که چند باری، وقوع آن را در طول عمر خود تجربه کرده‌اند، اما خسوفی که امشب به وقوع می‌پیوندد با ماه گرفتگی‌های که در۲۰۰ سال یا۲ قرن اخیر اتفاق افتاده فرق می‌کند.

خسوفی که امشب رخ می‌دهد با بقیۀ ماه‌گرفتگی‌ها تفاوت‌هایی دارد، در این خسوف، ماه ۱۰۳ دقیقه به رنگ قرمز درمی‌آید و از این رو عنوان طولانی‌ترین ماه گرفتگی قرون ۲۰ و ۲۱ را از آن خود کرده است، از طرفی یکی‌دیگر از ویژگی‌هایی که این خسوف را با موارد قبلی متمایز کرده گستردگی آن است، زیرا مردم در بیشتر نقاط دنیا می‌توانند این پدیده زیبا و جذاب نجومی را با چشم نظاره‌گر باشند.

زمان طولانی‌ترین خسوف قرن را به خاطر داشته باشید

مسعود عتیقی مدیر انجمن نجوم آماتوری ایران دربارۀ ماه‌گرفتگی (خسوف) پنجم مرداد ۹۷ اظهار کرد: «شبانگاه جمعه، پنجم مرداد ۹۷، ماه‌گرفتگی (خسوف) رخ می‌دهد که از نوع گرفتِ کامل ماه است. این گرفت، ساعت ۲۱:۴۵ با قرارگرفتن ماه در نیم سایۀ زمین شروع و در ساعت۲۲:۵۳ گرفت کلی ماه آغاز می‌شود.

وی دربارۀ مدت زمان گرفت کلی ماه در شبانگاه جمعه پنجم مرداد ۹۷ بیان کرد: «مدت زمان گرفتِ کلی ماه، یک ساعت و ۴۳ دقیقه است بنابراین این ماه‌گرفتگی، طولانی‌ترین ماه گرفتگی کامل در قرن ۲۱ است؛ با خروج ماه از نیم‌سایۀ زمین در ساعت ۳:۵۸ بامداد شنبه ششم مرداد ۹۷، این ماه‌گرفتگی به طور کامل پایان پیدا می‌کند و رنگ ماه در هنگام گرفت کلی قرمز است».

عتیقی تأکید کرد: «ماه‌گرفتگی جمعه پنجم مرداد ۹۷ متعلق‌به‌ دورۀ (ساروس) صدوبیست‌ونهم است و سی‌وهشتمین گرفت از هفتاد‌ویک گرفتِ این دوره است؛ از ابتدای قرن ۲۱ (سال ۲۰۰۱) میلادی تاکنون، ۱۷ گرفت کامل ماه رخ داده است و در طول قرن حاضر ۸۵ گرفت کامل ماه به وقوع می‌پیوندد».

ماه را امشب خونین می‌بینید

علی ابراهیمی‌سراجی کارشناس نجوم در گفت‌وگو با باشگاه خبرنگاران جوان با اشاره به وقوع طولانی‌ترین خسوف قرن ۲۰ و ۲۱،در روز جمعه ۵ مرداد گفت: :«ماه‌گرفتگی پدیده‌ای طبیعی بوده است که از قرارگرفتن ماه در سایۀ زمین حادث می‌شود، به دلیل جوی که به دور زمین وجود دارد، ماه در خسوف، قرمز رنگ دیده می‌شود در واقع امواج بلندطیف خورشید که به‌رنگ قرمز هستند از جو زمین عبور می‌کنند و موجب دیده‌شدن ماه در ماه‌گرفتگی به رنگ قرمز می‌شوند».

عمرتان کفاف تماشای طولانی‌ترین خسوف بعدی را نخواهد داد!

وی یادآور شد: «اگر تماشای این ماه‌گرفتگی را کسی از دست بدهد تا ۷ سال دیگر نمی‌تواند ماه‌گرفتگی را با چشم تماشا کند همچنین تا سال ۱۴۸۴ ماه‌گرفتگی کلی که به این میزان طولانی باشد، نداریم».

این کارشناس نجوم به آخرین ماه‌گرفتگی‌های طولانی که رخ داده است، اشاره کرد و گفت: «آخرین ماه‌گرفتگی طولانی که ۱۰۰ دقیقه بوده، ۲۵ خرداد سال ۹۰ رخ داده و آخرین ماه‌گرفتگی قرن ۲۰، ۲۶ تیر سال ۱۳۷۹ به مدت ۱۰۶ دقیقه به‌وقوع پیوسته است».

آیا تماشای ماه‌گرفتگی به چشم آسیب می‌رساند؟

بسیاری از افراد فکر می‌کنند در زمان ماه‌گرفتگی نباید به این پدیدۀ نجومی نگاه کرد زیرا ممکن است به چشم آسیب هایی وارد شود.

ابراهیمی در خصوص اینکه آیا می‌توان به ماه‌گرفتگی بدون فیلتر یا ابزار نگاه کرد و برای چشم خطرناک نیست، گفت: «مردم می‌توانند بدون هیچ خطری و بدون ابزار یا فیلتر به ماه‌گرفتگی نگاه کنند و بدون نگرانی از این پدیدۀ جذاب و دیدنی که دیگر در طول عمرشان تکرار نمی‌شود، لذت ببرند».

طولانی‌ترین خسوف قرن را در کدام نقاط دنیا و ایران می‌توان دید؟

این کارشناس نجوم با بیان اینکه طولانی‌ترین ماه‌گرفتگی قرن در سراسر ایران با چشم دیده می‌شود، گفت: «حتی در شهر‌های بزرگ نیز امکان رصد ماه در هنگام طولانی‌ترین خسوف قرن وجود دارد البته تماشای ماه‌گرفتگی با دوربین‌های دوچشمی و تلسکوپ جذاب‌تر است».

وی تصریح کرد: «در ایران و منطقۀ خاورمیانه به دلیل شرایط بسیار مناسب آب‌وهوایی، رصد این پدیدۀ نجومی به‌خوبی انجام می‌شود و می‌توان تمام مراحل ماه‌گرفتگی کلی را در خاورمیانه و شرق آفریقا رصد کرد».

ابراهیمی با اشاره به وضعیت ماه‌گرفتگی در سایر قاره‌های جهان، گفت: «در شرق و مرکز آسیا، استرالیا، اکثر مناطق قاره اروپا، غرب آفریقا و آمریکای جنوبی، بخشی از مراحل ماه‌گرفتگی قابل رصد است و ساکنان این مناطق تمام مراحل خروج و ورود به سایۀ زمین را نمی‌توانند مشاهده کنند همچنین در قاره آمریکای شمالی ماه گرفتگی دیده نمی‌شود».

نقاطی در تصویر زیر که در قسمت قرمز رنگ و نوک قلۀ آن قرار دارند، بهترین نقاط رصدی طولانی‌ترین خسوف قرن محسوب می‌شوند، در این مناطق  پدیدۀ خسوف را می‌توان از ابتدا تا انتها به‌طور کامل مشاهده کرد».

تبریز، بهترین نقطۀ جهان برای رصد طولانی‌ترین خسوف قرن

عجب‌شیری‌زاده عضو هیئت علمی دانشکدۀ فیزیک دانشگاه تبریز گفت: «۶ دانشمند فرانسوی در کنار دانشمندان ایرانی برای رصد طولانی‌ترین ماه‌گرفتگی قرن ۲۱ به تبریز می‌آیند».

به گفتۀ وی، با توجه به این‌که تبریز بهترین نقطۀ جهان برای مشاهدۀ خسوف است، این گروه ۶نفره به تبریز آمده و برای استقرار آن‌ها و تجهیزاتشان، ۸ محل نصب تلسکوب در رصد‌خانۀ طوسی تبریز مشخص و آماده شده است.

وی افزود: در این رصد، قرمزشدن رنگ ماه در زمان خسوف که یکی از سوال‌برانگیزترین اتفاقات دنیا در حوزۀ علم نجوم است، بررسی می‌شود و علاوه بر بررسی‌هایی که از سطح زمین صورت می‌گیرد، ماهوار‌ه‌های ناسا هم این رخداد را از آسمان رصد خواهند کرد و پس از اتمام آن در صورت لزوم، دربارۀ نتایج حاصل از رصدِ دانشمندان در تبریز، با ناسا تبادل افکار خواهد شد».

رصد سیارۀ سرخ در کنار ماه قرمز

همچنین یکی‌دیگر از ویژگی‌های این پدیدۀ نجومی تکرارنشدنی تا آخر عمرمان، آن است که در هنگام طولانی‌ترین خسوف قرن می‌توان سیارۀ سرخ را در کنار ماه خونین، با چشم دید. زیرا زمین در مقابله با مریخ قرار می‌گیرد و نور آن چند برابر نمی‌شود، سیارۀ مریخ نیز در بهترین شرایط رصدی خود تا ۱۷ سال آینده قرار دارد و هم‌زمان در فاصلۀ شش درجه‌ای از ماه، می‌توان آن را رصد کرد.

ابراهیمی با اشاره به اینکه بهترین زمان برای رصد مریخ همزمان با طولانی ترین ماه گرفتگی قرن رخ می‌دهد، عنوان کرد: «هنگام وقوع طولانی‌ترین خسوف قرن، سیارۀ مریخ به مقابله با زمین می‌رسد و در نزدیک‌ترین فاصله با سیارۀ ما قرار می‌گیرد و به‌همین‌دلیل در پرنور‌ترین حالت خود قرار دارد به همین دلیل افزون بر ماه‌گرفتگی، می‌توان سیاره مریخ را در پایین ماه رصد کرد».

خواندن نماز آیات فراموش نشود

بر اساس احکام شرعی، کسوف خورشید و خسوف ماه، زلزله و هر حادثۀ غیرعادى که باعث ترس بیشتر مردم شود مانند بادهاى سیاه یا سرخ و یا زرد که غیرعادى باشند، تاریکى شدید، فرورفتن زمین و ریختن کوه، صیحۀ آسمانى و آتشى که گاهى در آسمان ظاهر مى‌‏شود از عوامل واجب‌شدن نماز آیات است.

نماز آیات در هنگام ماه‌گرفتگی، دو رکعت است و در هر رکعت پنج رکوع دارد. دستور آن این است که نمازگزار بعد از نیت، تکبیر بگوید و یک حمد و یک سورۀ تمام بخواند و به رکوع رود و سر از رکوع بردارد، دوباره یک حمد و یک سوره بخواند، باز به رکوع رود تا پنج مرتبه و بعد از بلند شدن از رکوع پنجم، دو سجده کند و برخیزد و رکعت دوم را هم مثل رکعت اول بجا آورد و تشهد بخواند و سلام دهد.

دوم؛ در نماز آیات نمازگزار می‌تواند، بعد از نیت و تکبیر و خواندن حمد، آیه های یک سوره را پنج قسمت کند و یک آیه یا بیشتر از آن را بخواند و به رکوع رود و سر بردارد و بدون این که حمد بخواند، قسمت دوم همان سوره را بخواند و به رکوع رود و همین‌طور تا پیش از رکوع پنجم سوره را تمام کند. مثلاً به قصد سورۀ «قل هو الله احد» بسم الله الرحمن الرحیم بگوید و به رکوع رود، بعد بایستد و بگوید: «قل هو الله احد» دوباره به رکوع رود و بعد از رکوع بایستد و بگوید: «الله الصمد» باز به رکوع رود و بایستد و بگوید: «لم یلد و لم یولد» و برود به رکوع، باز هم سر بردارد و بگوید: «و لم یکن له کفواً احد» و بعد از آن به رکوع پنجم رود و بعد از سر برداشتن، دو سجده کند و رکعت دوم را هم مثل رکعت اول بجا آورد. بعد از سجدۀ دوم، تشهد بخواند و نماز را سلام دهد.

سوم؛ اگر هم نمازگزار، در یک رکعت از نماز آیات پنج‌مرتبه حمد و سوره بخواند و در رکعت دیگر یک حمد بخواند و سوره را پنج قسمت کند، مانعی ندارد.

ثبت تصاویر طولانی‌ترین ماه‌گرفتگی قرن

برای انجام عکاسی نجومی، برخی شرکت‌های مشهور در دنیا، قابلیت‌هایی برروی دوربین‌های دیجیتال و آنالوگ خود قرار داده‌اند که اجازۀ ثبت تصاویری فوق‌العاده دقیق و واضح را در اختیار کاربران قرار می‌دهد. اما اگر دوربین حرفه‌ای در اختیار ندارید می‌توانید با استفاده از دوربین گوشی تلفن همراه خود نیز تصاویری فوق‌العاده ثبت کنید.

کارشناسان برای انجام عکس‌برداری نجومی از پدیده هایی، چون ماه یا خورشید گرفتگی توصیه می‌کنند از نرم افزار‌های شاتر مخصوص تنظیم سرعت عکس‌برداری و نورپردازی برروی گوشی تلفن همراه استفاده شود. همچنین قرار دادن تلفن همراه بر روی پایۀ مخصوص سبب کاهش لرزش در زمان عکس‌برداری می‌شود.

عکاسان حرفه‌ای به افراد توصیه می‌کنند به‌جای عکس‌گرفتن از این پدیدۀ نجومی فوق‌العاده از آن تصویربرداری کنند و در زمان بازبینی، بهترین فریم را به عکس تبدیل کنند یا در زمان تصویر برداری عکس بگیرند تا نما‌های مناسب را از دست ندهند همچنین قرار دادن تنظیمات تلفن همراه روی ۵ یا ۱۰ ثانیه یا تنظیم دستی زمان بیشتری در اختیار عکاس برای عکس‌برداری مناسب از سوژۀ خود قرار می‌دهد.

تلفن همراه دارای تنظیماتی برای قفل‌شدن بر روی بخشی از تصویر است و به این ترتیب وضوح عکس افزایش می‌یابد. فوکوس تصویر را بر روی سوژۀ عکاسی خود به‌طور مثال، ماه قرار دهید تا بهترین تصاویر را به دست آورید.‌

می‌توانید از تنظیم عکس‌برداری آرام استفاده کنید یا چندین عکس پشت سرهم بگیرید و به این ترتیب مسیر حرکت ماه و دگرگونی‌های آن در شب را می‌توانید رصد کنید.

اگر تمایل دارید با دوربین‌های عکاسی حرفه‌ای D-SLR DX به عکاسی نجومی بپردازید، از محدودۀ کانونی ۱۸ تا ۳۵ میلی‌متر استفاده کنید؛ برای عکاسان با دوربین عکاسی FX D-SLR فاصلۀ کانونی ۲۸ تا ۳۵ میلی‌متر مناسب است.

آیا زنان باردار نباید به ماه‌گرفتگی نگاه کنند؟

با وجود جذاب و منحصربه‌فرد‌بودن این پدیده، در بسیاری از فرهنگ‌ها و اسطوره‌های باستانی در تمدن‌های مختلف، به زنان باردار هشدار داده شده است که در زمان خورشید یا ماه گرفتگی خارج از خانه نباشند و مستقیم به این پدیده نگاه نکنند، زیرا می‌تواند عارضه‌های منفی برجنین آن‌ها داشته باشد.

کارشناسان هنوز نتوانسته‌اند ارتباط مستقیمی بین بروز این پدیدۀ نجومی و ابتلای جنین به بیماری‌های مختلف پیدا کنند، اما در بیشتر تمدن‌های باستانی هشدار به بانوان باردار در این زمان وجود دارد.

حتی امروزه نیز با پیشرفت‌های علمی و دستاورد‌های فضایی انسان، زنان باردار همچنان از حضور و رصد پدیده‌های خورشید یا ماه‌گرفتگی دوری می‌کنند.

افراد در تمدن‌های باستانی اعتقاد داشتند قرارگرفتن زنان باردار در معرض ماه یا خورشید‌گرفتگی می‌تواند سبب به‌دنیاآمدن نوزادان معلول، ایجاد لکه یا خال مادرزادی، شکاف کام و یا ایجاد ماه یا خورشید گرفتگی برروی بخش‌هایی از بدن شود.

این وسایل را برای تورهای رصدی همراه داشته باشید

معمولاً رصد اجرام سماوی در دشت، دامنۀ کوه‌ها و مناطق بیابانی انجام می‌شود که خطر وجود حیوان‌های وحشی، مار، عقرب و حشره‌های موذی وجود دارد به همین‌دلیل توصیه می‌شود افراد کیف کمک‌های اولیه به‌همراه داشته باشند و از روشنایی مناسب در اطراف خود استفاده کنند تا خطر گزش کاهش یابد.

همراه داشتن کیسۀ خواب، صندلی تاشو برای نشستن، مقدار کافی مواد غذایی با فساد دیرهنگام، قهوه، شکلات تلخ، تنقلاتی چون آجیل، آب سالم و بهداشتی، داروی بیماری‌های مزمن، آبمیوۀ طبیعی و پتوی نجات  برای شب‌های سرد بیایان، از الزامات حضور در تورهای رصدی است.

وسایلی چون تلسکوپ، تلفن همراه و سایر وسایل الکترونیکی به منبع شارژ الکتریکی نیاز دارند، همیشه باتری اضافی، دستگاه‌های شارژ بی سیم و وسایلی چون پاور بانک به همراه داشته باشید تا دچار مشکل کمبود شارژ وسایل الکترونیکی نشوید.

هوای بیابان حتی در وسط زمستان شب‌ها سرد است به‌همین دلیل همراه داشتن لباس کافی، کلاه، کرم برای مرطوب‌کردن دست‌ها می‌تواند به شما کمک کند تا پایان پدیدۀ خسوف به رصد بپردازید.

 

منبع : http://www.iqna.ir/fa/news/3733809

دیدگاهتان را ثبت کنید

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شدعلامتدارها لازمند *

*

x

شاید بپسندید

بعید نیست حاشیه‌نشینی در تهران به وخامتِ هند و کشورهای آمریکای لاتین برسد

حسین ایمانی‌جاجرمی در انتقاد به رویکرد شهردار جدید که اعتقاد دارد چهره شهر را یک ساله از متکدیان پاک خواهد کرد، در گفتگو با خبرنگار ایلنا تصریح کرد: رویکرد شهردار جدید در خصوص آسیب‌های اجتماعی تفاوت چندانی با شهرداری‌های گذشته ندارد و همچنان در به همان پاشنه سابق می‌چرخد.