یافته‌های باستانی از دورۀ تاریخی و مس و سنگ جدید و میانه در مریوان

به گزارش ایلنا، سلمان خسروی (سرپرست هیأت گمانه‌زنی برای تعیین عرصه و پیشنهاد حریم تپه‌بردی مریوان) با اشاره به کشف سفال‌های دورۀ تاریخی، اسلامی و مس و سنگ جدید و میانی در این منطقه، گفت: «این تپه با ارتفاع ۳متر و مساحت ۱۷۰۰مترمربع در انتهای محلۀ نوبهار شهر مریوان و در شمال‌شرقی روستای بیلۀ مریوان قرار گرفته است».

وی افزود: «قسمت شمال تپه محدود به جاده‌ای خاکی است که مسیر اصلی مرکزی نظامی در قسمت شرق تپه واقع شده و در قسمت غربی نیز جادۀ خاکی دیگری در جهت شمال به جنوب برای دسترسی به زمین‌های کشاورزی اطراف قرار دارد».

کشف سفال‌های دورۀ تاریخی، اسلامی و مس‌وسنگ میانی و جدید در مریوان

او با اشاره آسیب‌های وارده به دلیل قرارگیری خط انتقال گاز در قسمت غرب تپه و خط انتقال آب‌و‌فاضلاب در قسمت شمال گفت:  «این تپه طی بررسی باستان‌شناسی دشت مریوان توسط دکتر محمدی فر و دکتر مترجم در سال ۱۳۸۲ و با شمارۀ ثبتی ۹۶۸۲ به عنوان یک اثر دارای دوره‌های تاریخی و مس و سنگ ثبت شد».

لزوم تعیین عرصه و حریم تپه‌بردی

خسروی تعیین عرصه و حریم و تدوین ضوابط خاص عرصه و حریم این اثر را به عنوان نخستین گام حفاظت پایدار از آن دانست و گفت: «تعیین عرصه و حریم علاوه‌بر امکان حفاظت از اثر در آینده در برخورد با تعرضات عمرانی، شهرسازی و کشاورزی از لحاظ مطالعات باستان‌شناختی به این دلیل که امکان شناخت گسترش واقعی محوطه را در دوره‌های مختلف میسر می‌کند، نیز بسیار مهم است».

او هدف از تعیین عرصه و پیشنهاد حریم این محوطه را تعیین ضوابط برای حریم درجه‌یک آن و در صورت لزوم درجه‌دو و تهیۀ نقشه حریم و عرصه برای ارائه به شهرداری و سایر ارگان‌های مرتبط اعلام کرد.

این باستان‌شناس با اشاره به گسترش افسار‌گسیختۀ شهرها و همچنین افزایش پروژه‌های عمرانی، نسبت به تعرض و  تخریب شدید محوطه‌های فرهنگی-تاریخی هشدار داد و گفت: «متأسفانه در سالیان دور که هنوز توسعه به این محوطه‌ها نرسیده بود، هیچ اولویتی برای تعیین عرصه و حریم وجود نداشته و بسیاری از محوطه‌ها صرفاً کاوش شده و هیچ ضوابطی برای حفاظت آن‌ها تدوین نشده است».

او از تپه‌بردی نیز به عنوان یکی از محوطه‌هایی که به دلیل گسترش شهر مریوان و ساخت‌و‌سازهای مسکونی در معرض تهدید و تخریب قرار دارد، نام برد و گفت: «تعیین عرصه و حریم محوطه باقی‌مانده و تدوین ضوابط حفاظتی و حاکمیتی کمک شایانی در حفظ این اثر خواهدکرد».

 تخریب به دلیل جاده‌سازی و حفاری غیرمجاز

خسروی با اشاره به تخریب قسمت شمال و غرب این تپه به خاطر جادۀ خاکی و وجود سه گمانه حفاری غیر‌مجاز نیز در قسمت جنوب آن بر لزوم تعیین عرصه و پیشنهاد حریم برای این اثر باستانی و تعیین ضوابط برای آن تأکید کرد.

وی گفت: «تپه‌بردی بیله، تپه‌ای کوچک متشکل از یک پشتۀ اصلی با ارتفاع ۳مترونیم و کشیدگی دیگری در قسمت جنوب پشتۀ اصلی با ارتفاع تقریبی نیم‌متر از سطح زمین‌های اطراف در داخل بافت شهری شهر مریوان است».

به گفتۀ او سطح کشیدگی دارای ساختارهای شبیه سنگ قبر در جهت جنوب و دارای ساختار گورهای اسلامی است.

خسروی  با اشاره به تراکم بسیار پایین سفال و مواد فرهنگی بر روی سطح تپه افزود: «گاه‌نگاری بر اساس یافته‌های سطحی بسیار مشکل است».

وی در ادامه به کاوش ۱۴ گمانه در این محوطه اشاره کرد و گفت: «به جز گمانه‌های ۱۳ و ۱۴ که بر روی عرصۀ تپه قرار گرفته بودند و پس از سی‌سانتی‌متر کاوش در آن‌ها متوقف شد و گمانۀ هفت که به‌هم‌ریخته بود و انباشت‌های حاصل از تخریب به وسیلۀ جادۀ نظامی در آن ذخیره شده بود، بقیه گمانه‌‌ توان آن‌ها را به عنوان نهشتۀ فرهنگی معرفی کرد».

این باستان‌شناس افزود: «بنابر کاوش گمانه‌ها و آثار به دست آمده از آن، عرصۀ تپه همان برجستگی ظاهری تپه و شامل ضوابط و مقررات عرصه است و حریم تپه نیز به شعاع  ۳۰ متر اطراف تپه بوده که مشمول ضوابط و مقررات حریم قرار می‌گیرد».

خسروی گفت: «هشت متر اطراف تپه نیز مشمول ضوابط خاصی است که هرگونه عملیات عمرانی و ساخت‌و‌ساز و فعالیت‌های کشاورزی که بیش از عمق ۳۰ سانتی‌متر باشد را ممنوع کرده است».

به گفته وی، «سفال‌های به دست آمده از این سایت شامل هشت گونه متفاوت سفالی و چهار دوره اعم از دورۀ اسلامی، دورۀ تاریخی، مس و سنگ جدید و مس و سنگ میانی است که بر اساس تعداد سفال‌ها به نظر می‌رسد دوران مس و سنگ میانی و جدید دورۀ اصلی این سایت هستند و در صورت امکان با انجام کاوش به منظور لایه‌نگاری می‌توان با اطمینان بیشتری در این مورد سخن گفت».

مجوز گمانه‌زنی برای تعیین عرصه و پیشنهاد حریم تپه‌بردی توسط ریاست پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری صادر شده است.

منبع: ایلنا

دیدگاهتان را ثبت کنید

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شدعلامتدارها لازمند *

*

x

شاید بپسندید

آن‌ها به شما نزدیکتر شده‌اند

آن‌ها به شما نزدیکتر شده‌اند: آتش‌سوزی و حفاظت از میراث فرهنگی

از آتش‌سوزی تا بروز زلزله و حتی نشت لوله‌های آبی که در خفا می‌تواند بناهای تاریخی را به کوهی از خاکستر یا خاک تبدیل کنند، هر کدام به‌نوعی یک فاجعۀ ملی و تاریخی رقم بزنن